Η συμφωνία ειρήνης διαφέρει από τα χαρτιά στην πραγματικότητα…

Δύο μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στην Κολομβία, που σε μεγάλο βαθμό θα κρίνουν και την πορεία της Συμφωνίας Ειρήνης ανάμεσα σε κυβέρνηση και πρώην αντάρτες των FARC, η ετήσια έκθεση της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) στη χώρα δίνει μια δυσοίωνη εικόνα της πραγματικότητας.

Ή μάλλον η ανεπίσημη έκθεση που διέρρευσε στον Τύπο, γιατί η επίσημη δεν δημοσιοποιήθηκε στις 16 Μαρτίου όπως αναμενόταν: Λίγες ημέρες πριν έγινε γνωστό ότι ο βραβευμένος για τη δράση του επικεφαλής της OHCHR στην Κολομβία, Τοντ Χόουλαντ, απομακρύνεται από τη θέση του και πλέον εκκρεμεί η υπογραφή της από τον αντικαταστάτη του. 

Ο Τοντ Χόουλαντ, που εδώ και έξι χρόνια έχει παίξει έναν καταλυτικό ρόλο στη διαδικασία ειρήνευσης αλλά και στην αμερόληπτη και πέρα από πιέσεις κάθε είδους αποτύπωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κολομβία, είναι μια νηφάλια φωνή που τολμά να ονοματίσει όλους όσοι υπονομεύουν την εφαρμογή της συμφωνίας απειλώντας να δυναμιτίσουν την όλη διαδικασία.

Αν και λέγεται ότι η κυβέρνηση του προέδρου Σάντος δεν έχει ανάμιξη στην απομάκρυνση του Χόουλαντ, το βέβαιο είναι ότι η έκθεσή του φέρνει σε δύσκολη θέση τις αρχές, καθώς από τις 1.850 αποστολές στο πεδίο που έκανε η OHCHR προκύπτει πως η εφαρμογή της συμφωνίας είναι πλημμελής, έχουν υπάρξει σοβαρές καθυστερήσεις, ολιγωρία, αλλά και αντιστάσεις από πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες, νομοθετικούς και δικαστικούς θεσμούς και δημόσιους αξιωματούχους και η απουσία του κράτους στις ζώνες που περισσότερο έχουν πληγεί από τη σύρραξη έχει συμβάλει στην αύξηση της βίας. 

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι

farc-kolomvia
Αντάρτες του FARC παρακολουθούν το βραδινό δελτίο ειδήσεων στο καμπ όπου διαμένουν, τον Αύγουστο του 2016 (πριν τον αφοπλισμό τους στο πλαίσο της συμφωνίας) |

Είναι ενδεικτικό ότι το 2017 η OHCHR κατέγραψε 441 επιθέσεις, ανάμεσά τους 212 δολοφονίες, ενώ σημειώθηκαν 41 απόπειρες δολοφονίας, 213 απειλές, 4 καταναγκαστικές εξαφανίσεις.

Το 64% αυτών των δολοφονιών έγινε κυρίως στις ζώνες από όπου αποχώρησαν οι FARC με τον αφοπλισμό τους.

Εκφράζοντας τη βαθιά ανησυχία της για αυτή την κλιμάκωση της βίας, η OHCHR προσθέτει μια παρατήρηση-κόλαφο: κάποιες από αυτές τις δολοφονίες θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί αν υπήρχε «μια έγκαιρη και συντονισμένη απάντηση του κράτους στην εφαρμογή της συμφωνίας, με προτεραιότητα στα δικαιώματα του πληθυσμού». 

Οσο για τις 11 εξωδικαστικές εκτελέσεις που σημειώθηκαν το 2017 από μέλη του στρατού και της αστυνομίας, η OHCHR κάνει λόγο για «επιλεκτική ατιμωρησία σε περιπτώσεις εξωδικαστικών εκτελέσεων που έγιναν από μέλη των ενόπλων δυνάμεων και στις οποίες εμπλέκονται και στρατηγοί», σημειώνοντας πως είναι ακατανόητο υψηλόβαθμοι αξιωματικοί που διερευνώνται για εξωδικαστικές εκτελέσεις να προβιβάζονται την τελευταία διετία.

Στιγματίζει το γεγονός ότι «το Κογκρέσο δεν ενέκρινε το Ολοκληρωμένο Σύστημα Δικαιοσύνης όπως είχε διατυπωθεί και έως τώρα η εφαρμογή του δεν έχει τηρήσει τους διεθνείς κανόνες», προσθέτοντας πως η απόδοση δικαιοσύνης στις περιπτώσεις παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων «υπονομεύτηκε από τον αποκλεισμό κρατικών αξιωματούχων (εκτός των στρατιωτικών) και ιδιωτών από το πλαίσιο εφαρμογής του συστήματος». 

Η πραγματικότητα για την οποία μιλά η έκθεση είναι πολύ διαφορετική από την επίσημη αφήγηση. Ζώνες που μετά την απομάκρυνση των ανταρτών έχουν καταληφθεί από εγκληματικές ομάδες που σχετίζονται με την παράνομη οικονομία ασκώντας βία στον πληθυσμό.

Αντί για εθελοντική γίνεται καταναγκαστική και βίαιη εξάλειψη παράνομων καλλιεργειών, ενώ καθυστερεί η αντικατάστασή τους με νόμιμες και αποδοτικές, με συνέπεια την αύξηση της φτώχειας των αγροτών.

Αντί για ολόπλευρη παρουσία του κράτους σε αυτές τις ζώνες, κυριαρχούν οι πιέσεις της οικονομικής εξουσίας των αγροτοβιομηχανιών, των εξορυκτικών και ενεργειακών επιχειρήσεων και των λατιφουντίων, με ό,τι συνέπειες έχει αυτό στο δικαίωμα επιστροφής των εδαφών και περιουσιών των εκτοπισμένων.

Δημόσιοι πόροι που αντί να διατεθούν για την πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα διατίθενται για ψηφοθηρία ή χάνονται στις διαδρομές μιας διαφθοράς που φτάνει στο 4% του ΑΕΠ της χώρας. 

Απομένει να φανεί αν αυτή η έκθεση -χωρίς αλλαγές και περικοπές- θα δει επίσημα το φως της δημοσιότητας.

Οσο για τον Τοντ Χόουλαντ, ήδη χιλιάδες χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και 200 κοινωνικές οργανώσεις έχουν ξεκινήσει εκστρατεία ζητώντας να παραμείνει στη θέση του.

Advertisements