Αρχική » America Latina » Τα απελευθερωτικά κινήματα στη Λατινική Αμερική κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα

Τα απελευθερωτικά κινήματα στη Λατινική Αμερική κατά τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα

E. Hobsbawm στην Εποχή των επαναστάσεων θα γράψει:

simon-bolivar-805x450.jpg

«Το πρώτο [επαναστατικό] κύμα [στον δυτικό κόσμο μετά τη Γαλλική και την Αμερικανική επανάσταση] εμφανίστηκε στα 1820-24. Στην Ευρώπη, περιορίστηκε κυρίως στη Μεσόγειο, με επίκεντρα την Ισπανία (1820), τη Νεάπολη (1820) και την Ελλάδα (1821). Εκτός από την ελληνική, όλες οι άλλες επαναστάσεις καταπνίγηκαν.

Η Ισπανική Επανάσταση αναβίωσε το απελευθερωτικό κίνημα στη Λατινική Αμερική, που είχε υποστεί ήττα μετά από μια πρώτη προσπάθεια που είχε προκαλέσει η κατάκτηση της Ισπανίας από τον Ναπολέοντα το 1808 και είχε περιοριστεί σε κάποιους απομονωμένους πρόσφυγες και λίγες συμμορίες».

Θα συνεχίσει λέγοντας:

«Οι τρεις μεγάλοι απελευθερωτές της ισπανικής Νότιας Αμερικής, ο Simón Bolivar, ο San Martín και ο Bernardo O’Higgins, εγκαθίδρυσαν αντιστοίχως την ανεξαρτησία στη «Μεγάλη Κολομβία» (που περιλάμβανε τις σημερινές δημοκρατίες της Κολομβίας, της Βενεζουέλας και του Ισημερινού), στην Αργεντινή —εκτός από τις ηπειρωτικές περιοχές της σημερινής Παραγουάης και Βολιβίας και τις pampas πέρα από τον ποταμό Plata, όπου οι καουμπόηδες της Banda Oriental (σημερινής Ουρουγουάης) πολεμούσαν τους Αργεντινούς και τους Βραζιλιάνους— και στη Χιλή.

800px-19_de_abril.jpg

Ο San Martín, βοηθούμενος από τον χιλιανό στόλο με επικεφαλής τον Βρετανό ριζοσπάστη ευγενή Cochrane —το πρότυπο για τον ήρωα του έργου Captain Homblower του C.S. Forester— απελευθέρωσε το Περού, που διοικούνταν από αντιβασιλέα και αποτελούσε το τελευταίο έρεισμα της ισπανικής εξουσίας.

Ως το 1822, η ισπανική Νότια Αμερική ήταν ελεύθερη, και ο San Martín, ένας μετριοπαθής και οξυδερκής άνθρωπος σπάνιας αυταπάρνησης, την άφησε στον Bolivar και τον ρεπουμπλικανισμό, ενώ ο ίδιος αποσύρθηκε στην Ευρώπη όπου και έζησε την υπόλοιπη ζωή του στην Boulogne-sur-Mer, τόπο που συνήθως αποτελούσε το καταφύγιο για χρεοκοπημένους Άγγλους, με μια σύνταξη από τον O’Higgins.

Στο μεταξύ ο Iturbide, ο Ισπανός στρατηγός που είχε σταλεί εναντίον των αγροτών-ανταρτών στο Μεξικό, προσχώρησε σ” αυτούς επηρεασμένος από την Ισπανική Επανάσταση, και το 1821 εγκαθίδρυσε μόνιμα τη μεξικανική ανεξαρτησία. Το 1822 η Βραζιλία αποσπάστηκε αθόρυβα από την Πορτογαλία, με ηγεμόνα τον αντιβασιλέα που άφησε πίσω της η πορτογαλική βασιλική οικογένεια επιστρέφοντας στην Ευρώπη από τη ναπολεόντεια εξορία. Οι ΗΠΑ αναγνώρισαν σχεδόν αμέσως την πιο σημαντική από τις νέες πολιτείες, λίγο μετά την αναγνώρισαν και οι Βρετανοί, φροντίζοντας να συνάψουν εμπορικές συμφωνίες μαζί της, και οι Γάλλοι το έκαναν κατ” ουσίαν πριν λήξει η δεκαετία του 1820».

Κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων (1799- 1815), η Γαλλία υπό την ηγεσία του Ναπολέοντα Βοναπάρτη συγκρούστηκε με συμμαχίες της ευρωπαϊκής ηπείρου, και συγκεκριμένα με την Πρωσία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Ρωσία, την Βρετανία κ. ά. Στην περίπτωση της Ισπανίας και κατ’ επέκταση των αποικιών της, τον Μάιο του 1808, ο Ναπολέοντας αιχμαλώτισε τους Carlos IV και τον βασιλιά Fernando VII και εγκατέστησε στον ισπανικό θρόνο τον αδερφό του, Ιωσήφ Βοναπάρτη. Έτσι, κλονίστηκε τόσο η πολιτική σταθερότητα στην ίδια την Ισπανία, όσο και στις αποικίες της.

Ο Σιμόν Μπολίβαρ ηγήθηκε αρκετών απελευθερωτικών κινημάτων, αφιερώθηκε στον αγώνα κατά της ισπανικής αυτοκρατορίας και οδήγησε στην ανεξαρτησία τη Βολιβία, την Κολομβία, το Εκουαδόρ, τον Παναμά και τη Βενεζουέλα.

Ο στρατηγός και πολιτικός Μπολιβάρ γεννήθηκε στο Καράκας της Βενεζουέλας, σε αριστοκρατική οικογένεια.

Την εκπαίδευσή του ανέλαβαν σημαντικές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο Σιμόν Ροντρίγκεζ, οι ιδέες του οποίου συνέβαλαν σημαντικά στη μετέπειτα εξέλιξή του. Μετά το θάνατο των γονιών του, το 1799 μεταβαίνει στην Ισπανία με σκοπό την ολοκλήρωση των σπουδών του. Εκεί, γνωρίζει και παντρεύεται την Μαρία Τερέσα Ροντρίγκεζ ντελ Τόρο υ Αλαΐσα το 1802, την οποία χάνει έπειτα από μόλις ένα χρόνο γάμου στη διάρκεια επίσκεψης στην Βενεζουέλα. Τον επόμενο χρόνο, ο Μπολιβάρ επιστρέφει στην Ευρώπη.

Το 1807 είναι η χρονιά που ο Μπολιβάρ γυρνά στη Βενεζουέλα. Όταν ο Ναπολέων ορίζει τον Ιωσήφ Βοναπάρτη βασιλιά της Ισπανίας και των αποικιών της το 1810, συμμετέχει στο αντιστασιακό κίνημα στη Νότια Αμερική. Το κίνημα του Καράκας κηρύσσει την ανεξαρτησία της χώρας στις 5 Ιουλίου 1810 (Πρώτη Δημοκρατία της Βενεζουέλας) και ο Μπολιβάρ αποστέλλεται στη Βρετανία σε διπλωματική αποστολή, με κύριο στόχο να ζητήσει τη βοήθεια των Άγγλων στον αγώνα κατά των Ισπανών.

Οι Άγγλοι όμως δεν δέχονται να αναμειχθούν. Επιστρέφει στη χώρα του το 1811. Όταν τον Ιούλιο του επόμενου έτους, ο ηγέτης του κινήματος Φρανσίσκο ντε Μιράντα παραδίδεται, καταφεύγει στην Καρταχένα της Νέας Γρανάδας (σημερινή Κολομβία), όπου και γράφει το Μανιφέστο της Καρταχένα.

Στο τελευταίο αναλύει τις αιτίες της ήττας στη Βενεζουέλα και παρακινεί τους επαναστάτες να συντρίψουν τους Ισπανούς. Η ηγεσία της εκστρατείας είναι πλέον στα χέρια του Μπολιβάρ, ο οποίος έπειτα από 6 συνεχόμενες νίκες κατά των Ισπανών, στις 6 Αυγούστου 1813 εισέρχεται στο Καράκας ως Ελευθερωτής.

Μετά την εξέγερση του Χοσέ Τομάς Μπόβες το 1814 και την πτώση της Δημοκρατίας, επιστρέφει στη Νέα Γρανάδα, και στη συνέχεια στη Τζαμάικα, όπου γράφει το 1815 μια σειρά κείμενα σε μορφή επιστολών.

Στο «Γράμμα από τη Τζαμάικα» ανέλυε το όραμά του για την απελευθέρωση όλων των χωρών που βρίσκονταν υπό ισπανική κυριαρχία, από τη Χιλή και την Αργεντινή ως το Μεξικό. Μετά την κατάκτηση της ανεξαρτησίας τους οι χώρες αυτές θα έπρεπε να γίνουν συνταγματικές δημοκρατίες, μια παραλλαγή του πολιτεύματος της Μεγάλης Βρετανίας. Θα υπήρχε Άνω και Κάτω Βουλή, και ενώ τα μέλη της Άνω Βουλής θα είχαν κληρονομικό δικαίωμα, τα μέλη της Κάτω Βουλής θα εκλέγονταν από τον λαό. Αρχηγός του κράτους θα ήταν ο πρόεδρος της δημοκρατίας.

Το 1816, με τη βοήθεια της Αϊτής ο Μπολιβάρ αποβιβάζεται στη Βενεζουέλα και καταλαμβάνει την Ανγκοστούρα (σημερινή Πόλη Μπολίβαρ). Η νίκη στη Μάχη της Μπογιακά το 1819 προσέθεσε την Κολομβία στα ελεύθερα από την ισπανική κατοχή εδάφη.

Το Δεκέμβριο δημιουργεί τη Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Μεγάλης Κολομβίας – μια ομοσπονδία που κάλυπτε τα μεγαλύτερα τμήματα της Βενεζουέλας, της Κολομβίας, του Παναμά και του Εκουαδόρ – ορίζοντας τον εαυτό του πρόεδρο. Τον Ιούνιο του 1821 ελευθερώνεται η Βενεζουέλα και ένδεκα μήνες αργότερα και το Εκουαδόρ.

Απαντώντας στην έκκληση βοήθειας του Χοσέ ντε Σαν Μαρτίν, που είχε ήδη απελευθερώσει τη Χιλή και την Αργεντινή, αναλαμβάνει την απελευθέρωση του Περού. Το Σεπτέμβριο του 1823 φτάνει στη Λίμα και απελευθερώνει το Κάτω Περού. Ακολουθεί λίγους μήνες αργότερα το Άνω Περού, τελευταία ισπανική κτήση, το οποίο ονομάστηκε προς τιμήν του Ελευθερωτή του Βολιβία.

Ο Μπολιβάρ έχει φτάσει στο απόγειό του, και το 1826 συγκαλεί στον Παναμά μια παναμερικανική συνδιάσκεψη με στόχο τη δημιουργία συνομοσπονδίας των αμερικανικών κρατών. Τα κράτη της Μεγάλης Κολομβίας, το Περού, η Βολιβία, το Μεξικό, η Κεντρική Αμερική και οι Ενωμένες Επαρχίες του Ρίο ντε λα Πλάτα (η σημερινή Αργεντινή) υπέγραψαν συνθήκη συμμαχίας και κάλεσαν και τα υπόλοιπα κράτη της αμερικανικής ηπείρου να την προσυπογράψουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, αρνήθηκαν.

Μέχρι το 1827, ωστόσο, οι εσωτερικές έριδες στην κυβέρνησή του οδήγησαν σε εμφύλιους πολέμους και αυτονομιστικές τάσεις, με αποτέλεσμα την κατάρρευσή της. Ο Μπολιβάρ παραιτείται από την προεδρία το 1828.

Θα υποκύψει από φυματίωση 2 χρόνια μετά, στις 17 Δεκεμβρίου 1830.

Οι περισσότερες νότιες αποικίες της Ισπανίας στην Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένης της Αργεντινής, της Χιλής και του Περού διεξήγαγαν τους δικούς τους αγώνες για ανεξαρτησία υπό την ηγεσία του στρατιωτικού και πολιτικού, Χοσέ Μαρτίν, γνωστού ως «Απελευθερωτή» στην Αργεντινή και «Προστάτη» στο Περού. Συναντήθηκε το 1822 με τον Μπολιβάρ προκειμένου να σχεδιάσουν από κοινού το μέλλον της από- αποικιοποιημένης Λατινικής Αμερικής.

batallacarabobo01

Ο αγώνας της Ανεξαρτησίας στην Αργεντινή διεξήχθη από το 1810 έως και το 1818 υπό την ηγεσία των Μπελγκράνο και Μαρτίν.

Στις 9 Ιουλίου του 1816 μια αντιπροσωπία συναντήθηκε με τον SanMigueldeTucumán δηλώνοντας την πλήρη ανεξαρτησία της Αργεντινής με σχετικές διατάξεις για ένα εθνικό σύνταγμα.

Στις 18 Σεπτεμβρίου του 1810 η Χιλή ανακηρύττει την Ανεξαρτησία της από το Ισπανικό στέμμα (τυπικά δηλαδή από τον Βασιλιά Φερδινάνδο τον 7ο, που όμως εν τω μεταξύ ήταν αιχμάλωτος του ναπολεόντειου γαλλικού καθεστώτος).

Η ανακήρυξη αυτή οδήγησε σε συγκρούσεις που κράτησαν μέχρι και το 1826, που η ισπανική κατοχή κατέρρευσε. Το κίνημα ανεξαρτησίας στη Χιλή ηγούνταν οι criollos, δηλαδή Χιλιανοί, που ήταν πολιτικά και οικονομικά ανεξάρτητοι από την Ισπανία. Από την άλλη, το κίνημα της χιλιανής ανεξαρτησίας δεν είχε σε καμία περίπτωση την ομόφωνη υποστήριξη του συνόλου της κοινωνίας, με συνέπεια να οδηγήσει στο ξέσπασμα εμφυλίου πολέμου μεταξύ των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας και εκείνων του ισπανικού στέμματος.

457px-smartin

Στις 18 Σεπτεμβρίου του 1810 η Χιλή ανακηρύττει την Ανεξαρτησία της από το Ισπανικό στέμμα

(τυπικά δηλαδή από τον Βασιλιά Φερδινάνδο τον 7ο, που όμως εν τω μεταξύ ήταν αιχμάλωτος του ναπολεόντειου γαλλικού καθεστώτος). Η ανακήρυξη αυτή οδήγησε σε συγκρούσεις που κράτησαν μέχρι και το 1826, που η ισπανική κατοχή κατέρρευσε. Το κίνημα ανεξαρτησίας στη Χιλή ηγούνταν οι criollos, δηλαδή Χιλιανοί, που ήταν πολιτικά και οικονομικά ανεξάρτητοι από την Ισπανία. Από την άλλη, το κίνημα της χιλιανής ανεξαρτησίας δεν είχε σε καμία περίπτωση την ομόφωνη υποστήριξη του συνόλου της κοινωνίας, με συνέπεια να οδηγήσει στο ξέσπασμα εμφυλίου πολέμου μεταξύ των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας και εκείνων του ισπανικού στέμματος.

Το Περού αποτέλεσε κατά κάποιο τρόπο το τελευταίο προπύργιο του Ισπανικού στέμματος στην Λατινική Αμερική, που τελικά υπέκυψε στις οργανωμένες προελάσεις από πλευράς τόσο του Χοσέ Μαρτίν την περίοδο 1820- 1823, όσο και του Σιμόν Μπολιβάρ το 1824. Το 1825, οι δυνάμεις των Ισπανών νικήθηκαν ολοκληρωτικά στη μάχη του Ayacucho.

Πηγές:

E. H. Hobsbawm, Η εποχή των επαναστάσεων 1789- 1848, εκδ. ΜΙΕΤ: Αθήνα, 2008

tvxs.gr

 

 

 

 

 

Advertisements
Ιανουαρίου 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Δεκ.   Φεβ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Kατηγορίες

Αρχείο

Ακολουθήστε με στο Twitter

Canción del Poder Popular

Πληκτρολογήστε το email σας για να ακολουθήσετε αυτό το blog και να λαμβάνετε ειδοποιήσεις για νέες δημοσιεύσεις μέσω email.

Μαζί με 443 ακόμα followers

visitantes

Flag Counter

Στατιστικά

  • 17,135 hits

Radio sonera

RNV radio

Αρέσει σε %d bloggers: